Bài phản ánh

Thạch Thành (Thanh Hoá): Doanh nghiệp “vượt rào” khai thác đất trái phép

Tình trạng khai thác, san lấp đất trái phép cũng như hoạt động khai thác sai so với giấy phép tại các mỏ được cấp phép ở huyện Thạch Thành (Thanh Hoá) đã và đang để lại nhiều mối lo ngại. Hệ lụy trước mắt là những quả đồi xanh điều hòa không khí bị biến mất, nguồn nước ngầm bị đe dọa cạn kiệt, ô nhiễm môi trường, đường giao thông hư hỏng...

Theo thống kê của cơ quan chức năng huyện Thạch Thành, trong năm 2019 và năm 2020, Công an huyện đã phối hợp với các lực lượng khác phát hiện, xử lý 14 vụ khai thác đất trái phép, phạt tiền trên 69 triệu đồng.

Chỉ tính từ đầu năm 2021 đến nay, ngành chức năng huyện Thạch Thành cũng đã nhiều lần phát hiện doanh nghiệp khai thác đất ngoài mốc giới và xác định có việc người dân tự ý chuyển nhượng đất cho cá nhân, doanh nghiệp để doanh nghiệp mang máy móc vào khai thác, vận chuyển đất trái phép đất đi nơi khác. Sự việc hiện đang “nóng” tại thôn Thành Minh, xã Thành Long (Thạch Thành, tỉnh Thanh Hoá).

Theo người dân ở đây thì việc bán đất đồi đã âm ỉ nhiều năm nay, nhưng thời gian gần đây diễn ra rầm rộ. Được biết mỗi sào đất đồi, đất trồng rừng ở khu vực này đang được bán với giá 9 -10 triệu đồng.

Do đó, không ít người cảm thấy bức xúc: “Trước đây đó là những đồi xanh mướt. Chỉ sau một vài năm, cùng với sự phát triển và nhu cầu về đất san lấp mặt bằng, giao thông… các ngọn đồi dần bị múc xới một cách không thương tiếc.”

Tt2
Những hộ dân chủ yếu là người Mường đang chỉ tay về phía khoảnh đồi đã được bán cho DN khai thác

Cũng theo những người dân này, việc mua bán, san gạt, hạ thấp cốt nền đã diễn ra nhiều năm, chính quyền có biết, có nhắc nhở, nhưng chỉ qua loa đại khái, doanh nghiệp cũng nghe, nhưng chỉ tạm nghỉ vài hôm rồi đâu lại vào đấy.

Khi được hỏi, quanh đây có còn nhà nào bán đất nữa không, thì người này cho biết: Hầu hết đất quanh khu vực mỏ đã được công ty mua hoặc đặt cọc hết rồi!

Tt1
Một sào đất đồi, đất trồng rừng tại đây được “công ty” mua lại với giá 9 triệu VND

Sở dĩ có tình trạng mua bán, khai thác đất có dấu hiệu trái phép của các hộ dân với cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp tại xã Thành Long, là bởi quanh khu vực hai xã Thành Long và Thành Tiến có khai trường khai thác đất của Công ty CP Vật tư Xây dựng An Phát (Có trụ sở đăng ký tại tx. Bỉm Sơn).

Và, theo Giấy phép số 346, ngày 16/9/2016 do UBND tỉnh Thanh Hoá cấp, công ty CP Vật tư Xây dựng An Phát được phép khai thác đất san lấp và tận thu khoáng sản đi kèm (đất giàu sắt làm phụ gia xi măng) tại mỏ đất xã Thành Long và Thành Tiến (huyện Thạch Thành), với diện tích là 54.047,4 m2, mục đích sử dụng để làm vật liệu san lấp và tận thu đất giàu sắt làm phụ gia xi măng. Công suất khai thác là 15.000 m3/năm, thời hạn là 11 năm.

Tuy nhiên gần đây, công ty này thường xuyên bị xã Thành Long lập biên bản về việc khai thác ra ngoài mốc giới, khai thác làm mất mốc giới. Không những thế, theo thông tin từ một số hộ dân tại thôn Thành Minh, xã Thành Long, thì mấy năm gần đây, có nhiều người (được cho là) của công ty CP Vật tư Xây dựng An Phát vào hỏi mua lại đất của các hộ dân ngay sát khu vực mỏ mà công ty đang khai thác với giá là 9 triệu đồng/1 sào.

Ông Bùi Văn Mực một hộ dân có đất bán cho công ty nói: “Riêng đất nhà mình họ mới mua cách đây khoảng mấy tháng,  sợ “nó” đưa không đủ tiền, sợ công ty nó lừa” (ông Mực là người dân tộc Mường), nhưng mà sau thấy mấy gia đình ở đây, rồi nhà bên cạnh nó cũng đưa đủ tiền rồi, nó múc đến đâu nó đưa đến đấy, nên cũng tạm yên tâm”.

Trong khi đó, gia đình ông Bùi Văn Nga, bà Bùi Thị Bàn – cũng vừa bán đất cho công ty – thì tỏ ra vui vẻ vì đất đã được công ty họ múc xong và trả đầy đủ tiền: “Gia đình nhà ta mới vừa bán được 2 sào. Giá 9 triệu một sào, 2 sào vị chi được gần 20 triệu”.

Cũng theo các hộ dân này, khi hạ đồi bán đất, phía doanh nghiệp đã cam kết chỉ múc đất phía dưới, rồi sau đó sẽ hoàn thổ, trả lại mặt bằng, để các hộ dân chuyển đổi làm vườn, trồng cây ăn quả. Tuy nhiên, quan sát thực tế, hiện chưa có khu đất nào được trồng cây ăn quả, mà chỉ thấy hầm hố, thung lũng nham nhở, ngổn ngang như công trường đang thi công.

Tt3
Phần đất bán cho DN đã bị múc nham nhở

Việc doanh nghiệp mua lại đất vườn, đất trồng rừng của người dân, nhưng lại tự ý khai thác mà không có giấy phép, cũng không được sự chấp thuận của cơ quan chức năng; khai thác ngoài diện tích được cấp phép… rõ ràng là hành vi vi phạm pháp luật và mang đến những hệ lụy khôn lường như: làm biến dạng đất đai, thay đổi môi trường đồng thời gây lãng phí, thất thoát nguồn tài nguyên quốc gia.

Liên quan đến những vi phạm này, ngày 27/5/2021, UBND xã Thành Long đã lập biên bản kiểm tra hiện trạng việc khai thác khoáng sản đối với Công ty CP Vật tư Xây dựng An Phát. Kết quả kiểm tra việc quản lý bảo vệ mốc giới khu vực mỏ cho thấy, mỏ đất san lấp và thu hồi khoáng sản đi kèm tại địa bàn thôn Thành Minh, xã Thành Long, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hoá, Công ty An Phát được phân thành 2 khu với tổng số điểm mốc toạ độ gồm 42 mốc. Tại thời điểm kiểm tra chỉ còn lại 3 mốc, cụ thể là mốc số 8, 9 và mốc số 35, số mốc còn lại đã mất do quá trình khai thác. Mặt khác trong quá trình kiểm tra, cơ quan chức năng cũng phát hiện công ty này có dấu hiệu khai thác ngoài phạm vi ranh giới mỏ đã được cắm mốc. Cụ thể tại các điểm mốc số 8, 9, 17, 23, 22, 21, 43, 42, 41, 40, 39.

Logopit 1636282940938
Khu vực đất vườn của dân, nay đã bị múc thông sang địa phận mỏ. Gần như một quả đồi đã bị múc trọn

UBND xã Thành Long yêu cầu công ty An Phát khôi phục lại toàn bộ mốc giới đã bị mất theo đúng mốc giới đã được phê duyệt và yêu cầu công ty không được phép khai thác ngoài phạm vi ranh giới mỏ.

Gần đây nhất, ngày 26/10/2021, UBND xã Thành Long tiếp tục lập biên bản kiểm tra hiện trạng việc khai thác khoáng sản đối với Công ty CP Vật tư Xây dựng An Phát. Kết quả kết luận (ghi trong biên bản) công ty An Phát đã khai thác ra ngoài phạm vi mỏ 500m².

Trao đổi với ông Vũ Trọng Hùng – Chủ tịch UBND xã Thành Long, ông Hùng cho biết:  “Về thông tin công ty thoả thuận với dân mua đất anh cũng đã nghe nhiều lần rồi, trước đây khi xã phát hiện ra các mốc giới của khu khai thác nó bị mất và có hiện tượng vượt qua mốc giới, “bọn” anh đã làm việc với công ty, có biên bản làm việc cụ thể và yêu cầu công ty làm lại mốc, đến cuối tháng 10 này đã chôn lại mốc. Cái việc vượt qua mốc giới thì có nhưng phạm vi rất là ít! Các anh yêu cầu công ty khắc phục trả lại mặt bằng cho khu vực đó, hiện tại các hộ đó cũng đã làm trồng cỏ, làm màu lên khu vực vườn rồi. Sau khi chôn lại mốc giới, bọn anh xác định nó chỉ vượt khoảng 300 m2 qua ranh giới.”

Như ông Hùng nói, cho đến hiện tại, ngoài việc “thường xuyên nhắc nhở”, UBND xã Thành Long cũng chưa có bất kỳ văn bản nào báo cáo lên huyện Thạch Thành về việc doanh nghiệp vi phạm khai thác ngoài ranh giới mỏ để huyện có hình thức xử lý.

Tt5
Chính quyền xã Thành Long xác định có việc Cty An Phát khai thác mất mốc giới, khai thác ra ngoài mốc giới ít nhất từ tháng 5/2021, tuy nhiên lãnh đạo xã này mới chỉ dừng ở việc nhắc nhở, mà “quên” báo cáo UBND huyện Thạch Thành để xin ý kiến chỉ đạo, xử lý

“Có thể thấy, việc các hộ dân san ủi, hạ thấp độ cao đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, giao kèo, hợp đồng với các tổ chức, cá nhân bán và vận chuyển đất (khoáng sản) đi nơi khác; việc tự ý san gạt, cải tạo mặt bằng, làm thay đổi địa hình và tận thu, vận chuyển đất ra khỏi khu vực san gạt;  việc vận chuyển đất làm ảnh hưởng đường giao thông, gây bụi bặm, tiềm ẩn nguy cơ TNGT… là vi phạm pháp luật về khoáng sản và bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; vi phạm pháp luật về môi trường và luật Giao thông đường bộ…” – Luật sư Phạm Quốc Triệu (Đoàn luật sư Hà Nội) phân tích.

Cũng theo luật sư Phạm Quốc Triệu: Quy định của Luật Khoáng sản năm 2010, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khoáng sản, cụ thể tại khoản 3 Điều 3 của Nghị định số 91/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, thì hành vi hủy hoại đất là hành vi làm biến dạng địa hình, hoặc làm suy giảm chất lượng đất, gây ô nhiễm đất, làm mất, giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định.

Do vậy, nếu áp dụng vào vụ việc mua bán, san gạt, “tận thu” đất trên địa bàn xã Thành Long, thì rõ ràng đây là hành vi hủy hoại đất. Khi người sử dụng đất thực hiện hành vi này thì cơ quan chức năng phải thực hiện thu hồi đất theo quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 64 của Luật Đất đai năm 2013. Còn hành vi khai thác đất trái phép để san lấp mặt bằng và việc vận chuyển đất ra khỏi khu vực san gạt là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt theo quy định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản.

Theo đó, quy định tại điểm e, khoản 1, điều 47 Nghị định số 36/2020/NĐ-CP ngày 24/3/2020 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản: Ngoài xử phạt tiền, ngành chức năng có thể tịch thu phương tiện sử dụng vi phạm hành chính và tịch thu toàn bộ khoáng sản được quy đổi bằng tiền; buộc thực hiện các giải pháp cải tạo, phục hồi môi trường, đưa khu vực khai thác về trạng thái an toàn; chi trả chi phí thẩm định giá phương tiện vi phạm. Bên cạnh đó, chủ khu vực đất để xảy ra hành vi khai thác trái phép, ở đây là các hộ dân, cũng bị sẽ bị xử phạt về hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại điểm a, khoản 2, điều 17 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ.

Ngoài xử phạt hành chính, người có hành vi hủy hoại đất còn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 228 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017. Cụ thể, người nào lấn chiếm đất, chuyển quyền sử dụng đất hoặc sử dụng đất trái với các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Hoặc san lấp đất có tổ chức; phạm tội 02 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm;… người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

“Ngoài ra, theo quy định tại Khoản 1 Điều 227 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi năm 2017), người thực hiện hành vi khai thác đất thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hay khai thác đất trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới một tỷ đồng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Khai thác tài nguyên trái phép” – Luật sư Triệu cho biết.

Nhóm PV

Back to top button