Tài chính - ngân hàng

Phát huy vai trò của tài chính cho phục hồi và phát triển bền vững

Sáng 05/11, tại Hà Nội, Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (NCIF, MPI), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Đại học Fulbright Việt Nam (FUV) đồng tổ chức Diễn đàn Nhịp đập Kinh tế Việt Nam lần thứ nhất, với chủ đề: “Tài chính cho phục hồi và phát triển bền vững”.

Ảnh Chụp Màn Hình 2021 11 05 Lúc 08.42.56
Diễn đàn Nhịp đập Kinh tế Việt Nam lần thứ nhất, với chủ đề: “Tài chính cho phục hồi và phát triển bền vững”.

Kinh tế Việt Nam trong “trạng thái mới”

Đại dịch Covid-19 đã làm nền kinh tế thế giới suy giảm, hàng trăm triệu người mất việc, giảm thu nhập, bất bình đẳng xã hội gia tăng…

Việt Nam cũng không phải ngoại lệ, 4 đợt dịch (tháng 4 và tháng 8/2020, tháng 3 và tháng 5-9/2021) cùng nỗ lực, chi phí chống dịch và thực thi giãn cách xã hội/ phong tỏa, đặc biệt là đợt dịch từ tháng 5-9/2021 đã đánh thẳng vào các trung tâm kinh tế lớn là Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội và đặc biệt là TP HCM và Đông Nam Bộ.

Việt Nam là một quốc gia có độ mở cao, tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào TM, FDI, du lịch quốc tế. Đồng thời, nhiều công ty/ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và mạng sản xuất khu vực đối mặt với tình trạng đứt gãy…

Tăng trưởng GDP của Việt Năm năm 2020 là 2,9%, thế giới là âm 4%. Tuy nhiên đến năm 2021, dự tính GDP Việt Nam tăng từ 2-2,5%, trong khi đó thế giới là từ 5-6%. 

Ông Võ Trí Thành – Nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế nhận định, Việt Nam có mức tăng trưởng thấp nhất trong “đổi mới”. Năm 2020 nằm trong số ít “ngôi sao” trong một thế giới suy thoái nặng nề, song đến năm 2021 lại tụt xuống dưới mức trung bình. 

Song, ông cũng đánh giá rằng, nền kinh tế Việt Nam vẫn có những điểm tích cực như: vĩ mô ổn định, tăng trưởng xuất khẩu nhìn chung khả quan, các cam kết FDI tiếp tục tăng.

1
Ông Võ Trí Thành – Nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế.

Ông Trần Toàn Thắng – Trưởng ban Dự báo kinh tế ngành và doanh nghiệp, Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế xã hội Quốc gia, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2022 như sau:

Ảnh Chụp Màn Hình 2021 11 05 Lúc 11.16.49

Vấn đề cốt lõi mang tên “tài chính”

Đóng góp thiết yếu của các thị trường tài chính cho quá trình phát triển là đưa ra các cam kết tài chính dài hạn, đủ tính thanh khoản để đảm bảo cam kết nguồn lực cho mục đích sử dụng lâu dài mà không yêu cầu các nhà đầu tư cá nhân phải thực hiện các cam kết tài chính dài hạn.

Theo đó, để tài chính phát huy vai trò trong phục hồi và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam, ông Jonathan Pincus chỉ ra 3 nguyên tắc cơ bản sau:

Nguyên tắc 1: Đầu tư tạo ra tiết kiệm (không phải chiều ngược lại).

Một ví dụ điển hình cho nguyên tắc này là Hàn Quốc. Thời kỳ công nghiệp hóa nhanh của Hàn Quốc từ những năm 1960 bắt đầu với tỷ lệ tiết kiệm trong nước là 0,3% GDP, cho tới năm 1973 mới đạt 20%. 30% vào năm 1078, sau đó không dưới mức này. 

Ông Jonathan Pincus – chuyên gia kinh tế cao cấp của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc chỉ rõ, hạn chế chính là khả năng tiếp cận ngoại hối, thâm hụt thương mại. Chính phủ quốc gia này đã tích cực phân bổ ngoại hối cho các ngành định hướng xuất khẩu, hạn chế tín dụng cho tiêu dùng và đầu cơ.

Nguyên tắc 2: Tín dụng không phải hàng hoá thông thường. 

Theo đó, khủng hoảng ngân hàng và tiền tệ xảy ra càng thường xuyên hơn sau khi tự do hoá. Các thị trường tài chính không hướng đến sự cân bằng, chúng hướng đến sự bất ổn định khi doanh nghiệp và hộ gia đình tăng vay nợ trong thời kỳ bùng nổ. Tiết kiệm và đầu tư chỉ giảm khi tự do hoá.

Nguyên tắc 3: Tài chính cho phát triển đến từ nguồn nội địa.

Các quốc gia có tài khoản vãng lai thặng dư xuất khẩu vốn là các nước đang phát triển tích lũy dự trữ để tự bảo vệ trước các khủng hoảng tiền tệ. Ông Jonathan Pincus nhận định, các nước dựa nhiều hơn vào vốn nước ngoài thì tăng trưởng chậm hơn bởi dòng vốn vào theo chu kỳ, nhập khẩu vốn là dấu hiệu của sự thiếu năng lực cạnh tranh. 

2
Ông Jonathan Pincus – chuyên gia kinh tế cao cấp của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc phát biểu tại Diễn đàn

Từ đó, bài học được đặt ra là: hạn chế chính về tài chính là khả năng tiếp cận các dự án sinh lời mà không phải là các khoản tiết kiệm có trước. Thị trường tài chính không được kiểm soát dễ xảy ra tình trạng bong bóng tài sản, bất ổn, cho vay ngắn hạn quá nhiều và cho vay dài hạn quá ít. 

Đồng thời, nhập khẩu vốn không phải là một giải pháp mang tính thực tiễn: các quốc gia phụ thuộc vào tài chính trong nước phát triển nhanh hơn và các quốc gia phụ thuộc vào vốn nhập khẩu dễ bị bất ổn tài chính hơn.

Ông Jonathan Pincus đưa ra các hàm ý chính sách cho Việt Nam như sau:

Chính sách tài chính là chính sách công nghiệp: Việt Nam cần cải tổ lại tổ chức hiện có (Ngân hàng Phát triển Việt Nam) và tạo ra tổ chức mới để làm tăng cung tín dụng dài hạn tài trợ cho cơ sở hạ tầng và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. 

Năng lực cạnh tranh sẽ thúc đẩy tài chính cho phát triển: Nếu các công ty của Việt Nam không thể cạnh tranh trong nước và quốc tế, đầu tư và tiết kiệm trong nước sẽ không tăng. 

Tài chính nghịch chu kỳ cho sự ổn định: hạn chế cho vay quá mức đối với tài sản và cổ phiếu; một cú phanh hiệu quả đối với dòng vốn trong giai đoạn tăng trưởng tín dụng quá mức; thâm hụt chi tiêu khi cầu nội địa đang giảm xuống.

Trần Thuỳ

Back to top button