Tài chính - ngân hàng

Lãi dự thu, nợ xấu tăng mạnh tại Techcombank, lợi nhuận có đang bị thổi phồng?

Trong 9 tháng đầu năm 2021, Techcombank ghi nhận lợi nhuận hơn 17.000 tỷ đồng (cao nhất từ trước đến nay). Tuy nhiên, nợ xấu và lãi dự thu tăng nhanh dấy lên lo ngại về chất lượng lợi nhuận cũng như chất lượng tín dụng của nhà băng này.

Lợi nhuận cán mốc 17.100 tỷ đồng, lãi dự thu tăng không kém

Theo BCTC hợp nhất quý 3/2021 vừa được công bố, nhờ giảm 43% chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, xuống còn gần 589 tỷ đồng nên Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank, HOSE: TCB) báo lãi trước thuế quý 3 tăng 40% so với cùng kỳ, đạt hơn 5.562 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 4.432 tỷ đồng.

Tính chung 9 tháng đầu năm, lãi trước và sau thuế tại Techcombank đều tăng 60% so với cùng kỳ, lần lượt đạt 17.098 tỷ đồng và đạt 13.715 tỷ đồng. Đây cũng là con số lợi nhuận cao nhất của ngân hàng này từ trước đến nay, thậm chí vượt cả mức thực hiện được trong cả năm ngoái.

Lai Du Thu No Xau Tang Manh Tai Techcombank Loi Nhuan Co Dang Bi Thoi Phong
Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất trong 9 tháng đầu năm 2021. (Nguồn: BCTC hợp nhất quý 3/2021).

Cụ thể, hoạt động chính vẫn tăng trưởng so với cùng kỳ khi thu về 19.454 tỷ đồng thu nhập lãi thuần, tăng 46% so với cùng kỳ chủ yếu đến từ việc mở rộng cho vay các khách hàng. Các nguồn thu ngoài lãi cũng tăng mạnh như lãi từ dịch vụ tăng 28% lên hơn 4.279 tỷ đồng.

Hoạt động kinh doanh ngoại hối đem về khoản lãi 259 tỷ đồng trong khi cùng kỳ lỗ gần 12,7 tỷ đồng, chủ yếu nhờ giảm lỗ từ kinh doanh ngoại tệ giao ngay (-80%) và giảm lỗ từ các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ (-48%).

Ở chiều ngược lại, một số nguồn thu sụt giảm so với cùng kỳ như lãi từ hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh sụt giảm 38% xuống còn 181 tỷ đồng; lãi từ hoạt động khác cũng giảm 21% chỉ còn 1.271 tỷ đồng.

Ngoài ra, việc mạnh tay giảm chi phí dự phòng rủi ro trong quý 3/2021 và cả 9 tháng đầu năm 2021 đã giúp lợi nhuận tại Techcombank tăng trưởng ấn tượng.

Trong khi đó, lãi dự thu tại Techcombank cũng tăng đáng kể. Cụ thể, các khoản lãi và phí phải thu tính đến 30/9/2021 tăng 20% so với đầu năm, lên mức gần 6.224 tỷ đồng và các khoản phải thu cũng tăng 50% lên hơn 24.883 tỷ đồng.

Lãi dự thu là khoản lãi ngân hàng dự kiến thu trong tương lai từ các tài sản sinh lời, trong đó bao gồm các sản phẩm cho vay. Dù ngân hàng chưa thu được tiền thật từ khoản này nhưng vẫn được ghi nhận vào báo cáo thu nhập và từ đó tính ra lợi nhuận. Đây là phương thức hạch toán bình thường trong kế toán ngân hàng và thực tế, lãi dự thu thường tăng theo tốc độ tăng trưởng tín dụng của ngân hàng.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, lãi dự thu không đơn thuần là các khoản lãi ngân hàng dự tính thu được trong tương lai mà chính là nợ xấu tiềm ẩn.

Điều này khiến lãi dự thu được quan tâm như một yếu tố khác bên cạnh nợ xấu để đánh giá chất lượng tài sản, hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Lãi dự thu càng lớn có thể tác động tới lợi nhuận của ngân hàng trong tương lai, khi giả sử một phần lãi dự thu trở thành nợ xấu không thể thu hồi được.

Lai Du Thu No Xau Tang Manh Tai Techcombank Loi Nhuan Co Dang Bi Thoi Phong 2

Nợ xấu và nợ tiềm ẩn tại Techcombank cùng tăng mạnh

Tính đến cuối quý 3/2021, tổng tài sản Techcombank tăng đến 23% so với đầu năm, đạt 541.635 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi tại NHNN giảm mạnh 67% xuống còn 3.395 tỷ đồng; tiền gửi tại các TCTD khác cao gấp 2,4 lần đạt 51.058 tỷ đồng; cấp tín dụng cho TCTD khác cao gấp 3,4 lần đạt 26.569 tỷ đồng. Đặc biệt, cho vay khách hàng tăng 16% đạt 321.042 tỷ đồng..

Về nguồn vốn kinh doanh, tiền gửi khách hàng tăng 14% so với đầu năm, đạt 316.376 tỷ đồng; phát hành giấy tờ có giá cũng tăng 21%, ghi nhận 34.002 tỷ đồng, chủ yếu là kỳ hạn từ 12 tháng đến 5 năm.

Đáng lưu ý, trong 9 tháng đầu năm 2021, lợi nhuận tại Techcombank tăng mạnh song đi kèm đó là nợ xấu cũng tăng không kém.

Cụ thể, tính đến 30/09/2021, nợ xấu nội bảng tăng 41% so với đầu năm, lên mức 1.829 tỷ đồng. Trong đó, nợ dưới tiêu chuẩn tăng mạnh nhất đến 74% lên mức 727 tỷ đồng; nợ nghi ngờ tăng 23% lên gần 659 tỷ đồng và nợ có khả năng mất vốn tăng 29% lên gần 443 tỷ đồng. Do đó, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tại Techcombank tăng từ 0,47% đầu năm lên 0,57%.

Ngoài ra, nhóm nợ cần chú ý tại Techcombank còn tăng tới 66% so với đầu năm, lên hơn 2.998 tỷ đồng. Các nhóm nợ tăng mạnh phần nào phản ánh rõ khách hàng của Techcombank đang gặp khó khăn do dịch Covid-19 nên mới quá hạn trả nợ.

Do giảm chi phí dự phòng rủi ro tín dụng nên tỷ lệ bao phủ nợ xấu của Techcombank đã giảm từ mức 259% cuối quý 2 xuống còn 184%.

Lai Du Thu No Xau Tang Manh Tai Techcombank Loi Nhuan Co Dang Bi Thoi Phong 3

Có thể thấy, ngoài lãi dự thu tăng mạnh, nợ xấu cũng bắt đầu gia tăng. Nhiều khoản lãi dự thu được “treo” trong thời gian khá dài khiến rủi ro nợ xấu tiềm ẩn cũng như tính thực chất của lợi nhuận. Chất lượng tín dụng của Techcombank cũng đang đi xuống bởi cả nợ xấu và lãi dự thu tăng đáng kể.

Ngoài ra, tại thời điểm 30/9/2021, nợ tiềm ẩn tại Techcombank ghi nhận gần 70.654 tỷ đồng, tăng 36% so với đầu năm. Trong đó, cam kết trong nghiệp vụ L/C tăng 43% so với đầu năm, lên gần 44.034 tỷ đồng; bảo lãnh khác ghi nhận gần 26.590 tỷ đồng, tương đương tăng 26%;…

Lai Du Thu No Xau Tang Manh Tai Techcombank Loi Nhuan Co Dang Bi Thoi Phong 4
Nợ tiềm ẩn tại Techcombank (Nguồn: BCTC hợp nhất quý 3/2021).

Các khoản nợ này được phát sinh khi ngân hàng và khách hàng ký các cam kết tín dụng, hạn mức thấu chi chưa sử dụng hoặc thư tín dụng… Dù nằm ở ngoại bảng và chưa được coi là nợ xấu, nhưng trong bối cảnh dịch Covid-19 bùng phát, doanh nghiệp khó khăn sẽ có thể trở thành các khoản nợ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Lê Tuấn

Back to top button