Tài chính - ngân hàng

Đằng sau con số lợi nhuận hơn 11.000 tỷ đồng của VPBank

Dù lợi nhuận tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank, HOSE: VPB) nằm trong top 5 ngân hàng có lợi nhuận cao nhất trong 9 tháng đầu năm, song chất lượng tín dụng, chất lượng tài sản lại đáng báo động. Đặc biệt, khoản nợ tiềm ẩn tại VPBank đang tăng mạnh 39% lên hơn 54.000 tỷ đồng.

Theo SSI, ước tính lợi nhuận của VPBank quý 3/2021 chỉ đạt 3.200 tỷ đồng do bị tác động tiêu cực bởi Covid-19. Mức lợi nhuận này giảm mạnh so với quý trước song vẫn tăng so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, ước tính lợi nhuận này của SSI về VPBank chưa bao gồm khoản thu nhập đột biến gần 1,4 tỷ USD mà VPBank thu về từ thương vụ bán 49% vốn FE Credit cho đối tác Nhật. Trước đó, lãnh đạo VPBank cho biết, khoản tiền này sẽ được hạch toán vào lợi nhuận VPBank năm 2021, giúp lợi nhuận tăng đột biến.

Tuy nhiên, mới đây, VPBank công bố kết quả kinh doanh quý 3/2021 với khoản lãi trước thuế hơn 2.698 tỷ đồng, giảm nhẹ 4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Luỹ kế 9 tháng đầu năm 2021, nhà băng này báo lãi hợp nhất trước thuế 11.736 tỷ đồng, tăng gần 25% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 9.379 tỷ đồng, tăng 24,7%. Với con số lợi nhuận này, VPBank nằm trong top 5 ngân hàng có lợi nhuận cao nhất.

Dang Sau Con So Loi Nhuan Hon 11 000 Ty Dong Cua Vpbank

Theo các chuyên gia tài chính, lợi nhuận cao chưa chắc đã phản ánh chất lượng thực sự cũng như hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Chất lượng tài sản và chất lượng tín dụng mới là yếu tố đặc biệt quyết định.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2021, thu nhập lãi thuần 9 tháng đầu năm 2021 tại VPBank tăng 9% so với cùng kỳ, đạt 25.826 tỷ đồng. Nếu nguồn thu này đến từ việc mở rộng cho vay các khách hàng, cho thấy khả năng tăng tín dụng của VPBank đang rất tốt và đạt hiệu quả cao. Tuy nhiên, thực tế, thu nhập từ lãi và các khoản thu nhập tương tự của VPBank chỉ đạt 38.329 tỷ đồng, giảm nhẹ 2% so với cùng kỳ 2020.

Nguyên nhân chính giúp VPBank tăng thu nhập lãi thuần nhờ huy động được vốn đầu vào giảm. Bảng thuyết minh tài chính tiền tệ của VPBank cho thấy, tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng (CASA) tăng 45% so với đầu năm, lên gần 51.471 tỷ đồng. Do đó, chi phí lãi và các chi phí tương tự giảm 19%, xuống còn 12.503 tỷ đồng.

9 tháng đầu năm, tổng tài sản của VPBank đạt 479.432 tỷ đồng, tăng 14,4% so với đầu năm. Trong đó, cho vay khách hàng đạt 317.291 tỷ đồng, tăng 9,1% so với đầu năm 2021 nhưng thu nhập từ lãi lại không tăng mà chủ yếu do giảm chi phí đầu vào mà sinh ra thu nhập thuần. Vì vậy, việc mở rộng cho vay tại nhà băng này thực sự vẫn chưa đạt hiệu quả cao.

Dang Sau Con So Loi Nhuan Hon 11 000 Ty Dong Cua Vpbank 2
Nguồn: BCTC hợp nhất quý 3/2021.

Chưa kể, chất lượng tín dụng đáng báo động khi tổng nợ xấu hợp nhất tính đến 30/9/202 tăng đến 28% so với đầu năm, lên mức 12.702 tỷ đồng.

Xét về cơ cấu, nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) của VPBank giảm 47% xuống còn 1.100 tỷ đồng, nhưng nợ nghi ngờ (nhóm 4) lại bất ngờ tăng 140% so với đầu năm, lên hơn 4.381 tỷ đồng và nợ dưới tiêu chuẩn cũng tăng 20% lên gần 7.220 tỷ đồng. Do đó, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tăng từ 3,41% lên 4%.

Tính riêng ngân hàng mẹ, tổng nợ xấu tại thời điểm cuối quý 3/2021 tăng 4% so với đầu năm, lên mức 5.814 tỷ đồng.

Thực tế, nợ nghi ngờ và nợ dưới tiêu chuẩn tăng mạnh khả năng lớn xuất phát từ việc các khách hàng gặp khó khăn do dịch Covid-19 đã bắt đầu tăng lên.

Dang Sau Con So Loi Nhuan Hon 11 000 Ty Dong Cua Vpbank 3

Từ báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2021 có thể thấy, 9 tháng đầu năm, lợi nhuận tăng 25% lên 11.736 tỷ đồng chủ yếu do ngân hàng tận dụng được nguồn vốn huy động rẻ, tăng thu từ dịch vụ. Trong khi, việc tăng tổng tài sản, tăng dư nợ tín dụng của VPBank vẫn chưa thực sự hiệu quả cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi nợ xấu bất ngờ tăng mạnh, đặc biệt là các khoản nợ tiềm ẩn nằm ngoài bảng cân đối kế toán tăng 39% lên gần 54.093 tỷ đồng.

Đây là các khoản nợ được phát sinh khi ngân hàng và khách hàng ký các cam kết tín dụng, hạn mức thấu chi chưa sử dụng hoặc thư tín dụng. Tuy chỉ nằm ở ngoại bảng và chưa được coi là nợ xấu, nhưng dịch Covid – 19 bùng phát kéo dài, doanh nghiệp khó khăn sẽ có thể trở thành các khoản nợ tiềm ẩn nhiều rủi ro trong tương lai.

Dang Sau Con So Loi Nhuan Hon 11 000 Ty Dong Cua Vpbank 4
Nguồn: BCTC hợp nhất quý 3/2021.

Tỷ lệ nợ xấu chỉ phản ánh phần nợ xấu được ghi nhận trong bảng cân đối kế toán. Vì vậy, nếu tính cả những phần nợ tiềm ẩn này chưa được ghi nhận, thì tỷ lệ nợ xấu của VPBank sẽ có loạt thay đổi, ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.

Lê Tuấn

Back to top button